Uşaq diş qulluğu bələdçisi
Sağlam süd dişləri sağlam ağız vərdişlərinin təməlidir. Bu bələdçidə fırçalamanı, flüorlu pastanın yaşa uyğun miqdarını, diş ipini, şirniyyatı və müayinə vaxtlarını valideynlər üçün sadə dillə izah edirəm.
MüəllifDr. Fidan HəsənzadəUşaq stomatoloqu, sedasiya altında müalicə
Düzgün fırçalama
Birinci diş çıxan gündən gündə iki dəfə fırçalayın. Kiçik uşaq dişlərini özü təmiz fırçalaya bilmir, ona görə məktəb yaşına qədər fırçalamaya kömək edin.
- Səhər və axşam, yatmazdan əvvəl mütləq
- Hər dəfə təxminən 2 dəqiqə
- Yaşa uyğun, yumşaq tüklü kiçik fırça
- Ən arxa dişləri və diş əti xəttini unutmayın
Flüorlu pasta
Flüor minanı möhkəmləndirir və çürük riskini azaldır. Əsas məsələ pastanın miqdarını uşağın yaşına uyğun seçməkdir.
- 3 yaşa qədər: düyü dənəsi boyda
- 3-6 yaş: noxud boyda
- Pastanı uşaq udmasın, valideyn özü sıxsın
- Fırçalamadan sonra tüpürün, çox yaxalamayın
Diş ipi
Fırça dişlərin arasındakı dar sahələrə çatmır, ara üz çürükləri məhz orada başlayır. Düzgün istifadə olunan diş ipi dişləri aralamır və boşluq yaratmır.
- Dişlər bir-birinə toxunmağa başlayandan
- Uşaqlar üçün saplı diş ipi daha rahatdır
- Gündə bir dəfə, axşam fırçalamadan əvvəl
- Diş ətinə zərbə vurmadan, yumşaq hərəkətlə
Şirniyyat və içkilər
Çürük üçün şirniyyatın miqdarı qədər tezliyi də önəmlidir. Gün ərzində tez-tez şirin qəlyanaltı dişləri daim turşu təsirində saxlayır.
- Şirniyyatı əsas yeməkdən sonra verin
- Susuzluğu su ilə yatırın, şirə və qazlı içkini azaldın
- Gecə butulka ilə süd və ya şirəyə yuxuya getməsin
- Yapışqan konfet dişdə uzun qalır
Müntəzəm müayinə
Dişin ağrımaması onun sağlam olması demək deyil. Çürük çox vaxt ağrısız başlayır və yalnız müayinədə görünür.
- İlk müayinə: birinci diş çıxandan sonra, bir yaş civarında
- Sonra hər 3-6 aydan bir
- 5-6 yaşda arxada çıxan daimi dişə xüsusi diqqət
- Ağ ləkə görəndə gözləmədən gəlin
Dişlərdəki çürük riskini yoxlayın
Bu qısa test qidalanma, gigiyena və əvvəlki müayinələr üzrə vərdişlərə baxaraq kariyes, yəni diş çürüməsi riskini təxmini göstərir. 10 suala cavab verin, nəticəni dərhal görəcəksiniz.
Cavablarınız yalnız sizin cihazınızda hesablanır: heç bir serverə göndərilmir və yadda saxlanmır.
Sual 1 / 10
Aşağı risk
Vərdişləriniz dişləri yaxşı qoruyur.
Belə davam edin: gündə iki dəfə fırçalama, az şirniyyat və hər 6 aydan bir müayinə. 5-6 yaşda arxada çıxan daimi dişə xüsusi diqqət edin.
Orta risk
Bəzi vərdişlər çürük ehtimalını artırır.
Şirniyyatın və şirin içkilərin tezliyini azaldın, axşam fırçalamasını atlamayın və müayinəyə gəlin. Erkən mərhələdə flüorlu lak minanı möhkəmləndirə bilər.
Yüksək risk
Dişlərin çürümə ehtimalı yüksəkdir.
Gözləmədən müayinəyə gəlin. Ağrı olmasa da, çürük artıq başlamış ola bilər. Birlikdə qidalanma və fırçalama planı qurur, lazım olan müalicəni vaxtında edirik.
Risk şkalası
- Aşağı
- Orta
- Yüksək
Test hansı nəticəni göstərsə də, gündə iki dəfə yaşa uyğun miqdarda flüorlu pasta ilə fırçalama və həkimin təyin etdiyi aralıqla, adətən 3-6 aydan bir müayinə çürük riskini azaldır.
Risk faktorlarının mənbəyi: Tinanoff, N., Baez, R. J., Diaz Guillory, C., et al. (2019). Early childhood caries epidemiology, aetiology, risk assessment, societal burden, management, education, and policy: Global perspective. International Journal of Paediatric Dentistry, 29(3), 238-248. [PMID: 31099128] | [DOI: 10.1111/ipd.12484]
Bu test diaqnoz qoymur və həkim müayinəsini əvəz etmir. Ləkə, boşluq və ya ağrı varsa, nəticədən asılı olmayaraq uşaq stomatoloquna müraciət edin.
Diş pastasının dörd qaydası
Flüorlu diş pastası çürüyə qarşı ən sadə və təsiri ən yaxşı sübut olunmuş vasitələrdən biridir. Önəmli olan yaşa uyğun miqdar və düzgün vərdişdir.
- 3 yaşa qədər pasta miqdarı
- Düyü dənəsi
- 3-6 yaş üçün pasta miqdarı
- Noxud
- gündə, hər dəfə təxminən 2 dəqiqə
- 2 dəfə
- fırçalamadan sonra çox yaxalamayın
- Tüpür
Kiçik uşaq pastanı udursa
Bu səbəbdən miqdarı valideyn özü sıxmalıdır. Yaşa uyğun miqdarda flüorlu pasta təhlükəsizdir və çürük riskini azaldır.
Sadə gündəlik qulluq
Çox vaxt bir neçə sadə addım kifayətdir. Ən vacibi bunları hər gün, oyun kimi təkrarlamaqdır.
Səhər
- Səhər yeməyindən sonra fırçalama
- Yaşa uyğun miqdarda flüorlu pasta
- Tüpürmək, çox yaxalamamaq
- Gün ərzində susuzluğa su
Axşam
- Diş ipi, dişlər bir-birinə toxunursa
- Valideynin köməyi ilə fırçalama
- Fırçalamadan sonra yemək və şirin içki yoxdur
- Yuxudan əvvəl yalnız su
Elmi mənbələr
Bu yazıdakı məlumatlar aşağıdakı rəyli elmi məqalələrə və beynəlxalq klinik tövsiyələrə əsaslanır.
- Wright, J. T., Hanson, N., Ristic, H., et al. (2014). Fluoride toothpaste efficacy and safety in children younger than 6 years: a systematic review. Journal of the American Dental Association, 145(2), 182-189. [PMID: 24487610] | [DOI: 10.14219/jada.2013.37]
- Walsh, T., Worthington, H. V., Glenny, A. M., Marinho, V. C., & Jeroncic, A. (2019). Fluoride toothpastes of different concentrations for preventing dental caries. Cochrane Database of Systematic Reviews, 3, CD007868. [PMID: 30829399] | [DOI: 10.1002/14651858.CD007868.pub3]
- Moynihan, P. J., & Kelly, S. A. (2014). Effect on caries of restricting sugars intake: systematic review to inform WHO guidelines. Journal of Dental Research, 93(1), 8-18. [PMID: 24323509] | [DOI: 10.1177/0022034513508954]
- Hujoel, P. P., Cunha-Cruz, J., Banting, D. W., & Loesche, W. J. (2006). Dental flossing and interproximal caries: a systematic review. Journal of Dental Research, 85(4), 298-305. [PMID: 16567548] | [DOI: 10.1177/154405910608500404]
- Marinho, V. C., Worthington, H. V., Walsh, T., & Clarkson, J. E. (2013). Fluoride varnishes for preventing dental caries in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2013(7), CD002279. [PMID: 23846772] | [DOI: 10.1002/14651858.CD002279.pub2]
- Tinanoff, N., Baez, R. J., Diaz Guillory, C., et al. (2019). Early childhood caries epidemiology, aetiology, risk assessment, societal burden, management, education, and policy: Global perspective. International Journal of Paediatric Dentistry, 29(3), 238-248. [PMID: 31099128] | [DOI: 10.1111/ipd.12484]
