Hər uşağa sedasiya? Xeyr: kimə lazımdır, kimə yox
45 dəqiqəlik bir müayinədən çıxan dərs: sedasiya nə vaxt doğru seçimdir və məcburiyyət niyə diş qorxusunu artırır.
MüəllifDr. Fidan HəsənzadəUşaq stomatoloqu, sedasiya altında müalicə
Bir dəfə kabinetimizdə 45 dəqiqə uşağı sakitləşdirməyə, razı salmağa çalışdıq. Oyuncaq, nağıl, söz, sürpriz, hamısını sınadıq. Nəticə? Uşaq yenə müalicəyə imkan vermədi. Belə hallarda valideynlər soruşur: "Bəlkə bir az da çalışaq? Sedasiya olmasın." Bu yazıda sedasiyanı kimə tövsiyə etdiyimizi, kimə isə etmədiyimizi izah edirəm.
Hər uşağa sedasiya lazım deyil
Uşaqların çoxu düzgün yanaşma ilə diş müalicəsinə razı olur. Hər aləti göstəririk, adını uşağın dilində deyirik, hər addımı onun razılığı ilə davam etdiririk. Müayinəni oyuna çeviririk. Belə uşaqlara sedasiya lazım deyil və biz onu təklif etmirik.
Nə vaxt sedasiya doğru seçimdir
- Uşaq güclü qorxu səbəbindən müalicəyə imkan vermirsə
- Yaşı çox kiçikdir və uzun müddət kresloda qala bilmir
- Bir neçə dişdə geniş müalicə lazımdır
- Xüsusi qayğıya ehtiyacı var və adi şəraitdə müalicə mümkün deyil
Məcburiyyət niyə zərərlidir
Ağlayan, qorxan, qaçmağa çalışan uşaqda keyfiyyətli və təhlükəsiz müalicə aparmaq çox çətindir. Üstəlik hər məcburiyyət uşağın yaddaşında diş həkimi ilə bağlı mənfi təcrübəni gücləndirir. Araşdırmalar göstərir ki, uşaqlıqda yaranan diş qorxusu çox vaxt yetkin yaşa qədər davam edir və insanın həkimə getməsinə mane olur. Bu gün "sedasiya olmasın" deyə 45 dəqiqə çalışdığımız proses sabah daha böyük qorxuya çevrilə bilər.
Sedasiya rahatlıq üçün seçilən asan yol deyil. Göstəriş olduqda uşağın təhlükəsizliyini, müalicənin keyfiyyətini və psixoloji rahatlığını qorumaq üçün seçilən tibbi yanaşmadır.
Məqsədimiz uşağın dişlərini nəyin bahasına olursa olsun müalicə etmək deyil. Məqsədimiz həm dişlərini, həm də diş həkiminə olan gələcək münasibətini qorumaqdır.
Elmi mənbələr
Bu yazıdakı məlumatlar aşağıdakı rəyli elmi məqalələrə və beynəlxalq klinik tövsiyələrə əsaslanır.
- Ashley, P. F., Chaudhary, M., & Lourenço-Matharu, L. (2018). Sedation of children undergoing dental treatment. Cochrane Database of Systematic Reviews, 12, CD003877. [PMID: 30566228] | [DOI: 10.1002/14651858.CD003877.pub5]
- Klingberg, G., & Broberg, A. G. (2007). Dental fear/anxiety and dental behaviour management problems in children and adolescents: a review of prevalence and concomitant psychological factors. International Journal of Paediatric Dentistry, 17(6), 391-406. [PMID: 17935593] | [DOI: 10.1111/j.1365-263X.2007.00872.x]
- Coté, C. J., Wilson, S., American Academy of Pediatrics, & American Academy of Pediatric Dentistry (2019). Guidelines for Monitoring and Management of Pediatric Patients Before, During, and After Sedation for Diagnostic and Therapeutic Procedures. Pediatrics, 143(6), e20191000. [PMID: 31138666] | [DOI: 10.1542/peds.2019-1000]
